1975-1979: Khởi đầu của cuộc đổ bộ kĩ thuật số

1975-1979: Khởi đầu của cuộc đổ bộ kĩ thuật số

Việc xác định chính xác thời gian ra đời của trò chơi điện tử là không hề dễ dàng. Tennis for Two, được tạo vào năm 1958, thường được xướng tên khi nhắc đến điểm khởi đầu này, trong khi một số khác lại nêu tên Spacewar! năm 1962 hay Bertie the Brainnăm 1950. Tựa game nào cũng có lí giải riêng.

Vì game CRPG đầu tiên còn lưu lại đến giờ được phát triển vào năm 1975 cho PLATO, nên đó sẽ là điểm khởi đầu của cuốn sách này. Tiện thay, nửa sau thập niên 70 cũng là thời điểm mà cuộc cách mạng trò chơi điện tử thực sự bùng nổ, lan rộng trên máy tính gia đình, máy chơi game và máy game thùng. Máy chơi game (console) bắt đầu xuất hiện vào năm 1972, với chiếc Magnavox Odyssey đi tiên phong.

Những hệ máy đầu tiên này còn rất thô sơ, với việc phần lớn chỉ có thể chạy Pong và các game tương tự được cài sẵn trong phần cứng.

Thế hệ máy console thứ hai đã giới thiệu khái niệm "băng" ROM, qua đó giúp các công ty có thể liên tục phát triển trò chơi mới cho máy của họ giống như máy console ngày nay. Dù có một khởi đầu chậm, Atari 2600 sau đã đạt được thành công lớn nhờ sự ra đời của các game kinh điển như Enduro, River Raid, Pitfall và Space Invaders.

Mặt khác, máy tính vẫn là những hệ thống lớn được dùng trong các trường đại học, công ty lớn và trung tâm nghiên cứu. Một số mẫu máy tính nhỏ hơn thì lại quá đắt hoặc xử lí các mã code cơ bản (BASIC) còn quá chậm. Altair 8800 đã thay đổi điều này. Đây là loại máy tính nhỏ, rẻ cũng như đủ mạnh để thực sự hữu ích, với doanh số lên đến hàng nghìn chiếc và là máy tính gia đình đầu tiên đạt được thành công thương mại. Nối gót Altair 8800 là Apple II, Commodore PET và TRS-80 – "bộ ba" máy tính gia đình nổi tiếng năm 1977.

Trong khi Altair 8800 được sản xuất dành cho những người đam mê, thì bộ ba này được sản xuất hàng loạt, hướng đến người dùng không chuyên. Tuy nhiên, dù đa năng hơn nhiều so với máy chơi game nhưng máy tính gia đình lại đắt đỏ, cách sử dụng cực kì phức tạp và vẫn chỉ có thể mang đến cho người dùng các ứng dụng và game rất đơn giản.

Tuy có lợi nhuận cao, nhưng những chiếc máy này vẫn chủ yếu chỉ bán cho doanh nghiệp, người chơi game hoặc người đam mê và độ phổ biến ở mức tương đối – trong khi TRS- 80 bán được 200.000 chiếc thì Atari 2600 bán được 30 triệu máy.

Bản thân game trên máy tính hồi đó cũng không khá hơn mấy món đồ gây tò mò là mấy. Có một số ít tựa game thương mại hiếm hoi được bán trong túi zip, nhưng hầu hết đều đi kèm trong các tạp chí và sách kĩ thuật, như 101 BASIC Computer Games (1973) của David H. Ahl, dưới dạng các trang dày đặc mã BASIC mà mọi người sẽ nhập thủ công vào máy tính của họ, qua đó tạo lại các trò chơi.

Các điểm chơi game thùng vẫn chỉ ở dạng kinh doanh nhỏ, ít phổ biến hơn so với máy pinball. Những hệ máy này phát triển đều đặn trong vài năm tiếp theo, rồi sau đó bùng nổ với Space Invaders vào năm 1979, mở ra thời kì hoàng kim cho game arcade.

Trong năm năm, trò chơi điện tử đã phát triển từ Pong thành một hệ sinh thái phong phú với nhiều thể loại, nền tảng và đối tượng người chơi. Và đây mới chỉ là điểm khởi đầu.

Xu hướng:

Game PLATO:
Máy tính gia đình chỉ mới xuất hiện, nhưng các trường đại học ở Mỹ đã có máy tính lớn phục vụ cho mục đích giáo dục từ những năm 60. Nổi tiếng nhất là mạng PLATO, nơi lưu trữ game do các sinh viên tạo ra (được giấu khỏi sự kiểm soát của quản trị viên hệ thống). Nhờ sức mạnh của máy tính lớn, các trò chơi này thường có những tính năng đổi mới vượt xa những gì mà một chiếc Atari 2600 hoặc Apple II có thể cung cấp. Ví dụ như Empire, cho phép sinh viên từ khắp các trường đại học ở Mỹ tham gia vào các trận chiến nhiều người chơi trực tuyến từ năm 1973!

Empire là một game bối cảnh vũ trụ nhiều người chơi theo lượt được John Daleske tạo ra vào năm 1973

Atari đối đầu Activision:
Atari rất cứng nhắc với nhân viên của mình: họ không được trả nhiều tiền và không được ghi nhận công lao cho các game mà họ thiết kế. Khi nhận thấy khả năng kiếm tiền từ game do họ tạo ra, một nhóm nhà phát triển đã rời đi và thành lập công ty riêng, Activision, vào năm 1979. Atari đã kiện họ vì phát triển game cho máy Atari 2600, nhưng toà án đã ra phán quyết rằng mọi người có thể chơi bất cứ trò chơi nào tuỳ thích trên máy chơi game của họ. Activision trở thành nhà phát hành bên thứ ba đầu tiên và mở đường cho những người khác làm theo, tạo tiền đề cho thời kì suy tàn vào năm 1983.

Boxing, được phát hành vào năm 1980 cho Atari 2600, là một trong những game đầu tiên của Activision

BBS:
Các hệ thống nội bộ như mạng PLATO vốn đã cho phép người dùng đăng tin nhắn trực tuyến, và sự xuất hiện của các máy tính gia đình cũng như modem đã sớm mang trải nghiệm đó đến các hộ gia đình. Hệ thống bảng tin (Bulletin Board System – BBS) công cộng đầu tiên hoạt động trên mạng vào năm 1978, lưu trữ các cuộc thảo luận giữa những người đam mê máy tính từ Chicago. Qua nhiều năm, BBS đã phát triển để cung cấp đủ loại dịch vụ, từ game trực tuyến đến tệp lưu trữ có trả phí. Hệ thống này đạt đến đỉnh cao của sự phổ biến vào giữa những năm 90, rồi từ đó bắt đầu bị Internet thay thế.

Các BBS như ExecPC rất phổ biến trong những năm 90 và cho phép chia sẻ các game miễn phí như Doom

Năm 1975

Altair 8800 được phát hành. Là một trong những sản phẩm tiên phong đầu tiên, đây là chiếc máy tính gia đình đầu tiên thành công về mặt thương mại, qua đó chứng minh rằng có thị trường cho sản phẩm này.

Năm 1976

Colossal Cave Adventure (hay còn gọi ADVENT hoặc Adventure) được Will Crowther tạo ra trên máy tính lớn PDP-10. Là game phiêu lưu đầu tiên, trò này đã đặt dấu ấn lên các dòng game RPG, MUD và roguelike.

Năm 1977 

Atari 2600 được phát hành. Được coi là chiếc máy chơi game đời đầu thành công nhất, Atari đã bán được hơn 30 triệu máy và phổ biến việc dùng băng ROM, giúp tạo nên một thư viện game phong phú.

Apple II là chiếc máy tính gia đình đầu tiên được bán rộng rãi trên thị trường. Là thiết bị duy nhất có màu trong số các hệ máy thời đầu, Apple II đã trở thành thiết bị chơi game phổ biến.

VHS (hệ thống video gia đình) bắt đầu được bán ở Mỹ, cạnh tranh với Betamax và Laserdisc trong thị trường video cho gia đình mới nổi. VHS giành chiến thắng và duy trì vị thế thống trị cho đến đầu những năm 2000.

Máy tính TRS-80 xuất hiện. Được Tandy, chủ sở hữu chuỗi cửa hàng điện tử Radio Shack, sáng tạo. Sản phẩm này đã bán chạy hơn Apple II trong nhiều năm.

Commodore PET được phát hành. Phiên bản đầu tiên bị chỉ trích nhiều vì bàn phím nhỏ, nhưng các bản sau lại rất thành công.

 Năm 1978

Space Invaders được phát hành. Một tựa game kinh điển mang tính nền tảng, giúp phổ biến rộng rãi game thùng và trò chơi điện tử nói chung. Bản port cho Atari 2600 của trò chơi cũng gây sốt khi trở thành game đầu tiên bán được hơn một triệu bản.

Năm 1979

Intellivision xuất hiện. Do công ty khổng lồ trong ngành đồ chơi Mattel tạo ra, hệ máy này có đồ hoạ đẹp hơn, game được cấp phép và thậm chí là cả mô-đun giọng nói. Đây là đối thủ lớn nhất của Atari 2600, bán được 3 triệu máy

Khởi đầu của dòng máy Atari 8-bit . Là chiếc máy tính gia đình giá rẻ đồng thời có cả khe cắm băng trò chơi, dòng máy này đã trở thành cánh cổng phổ biến dẫn đường cho việc sử dụng máy tính.

Người dịch: Hồng Hạnh