Giới thiệu

Nếu nói rằng có một cuốn sách được viết về trò chơi RPG trên máy tính, thì người ta thường nghĩ cuốn sách ấy sẽ được viết bởi người Đức, Canada, Anh hay Mỹ, có thể cả Pháp, Nga hay Ba Lan nữa. Nhưng sẽ chẳng ai nghĩ tới Brazil cả, bởi một lí do rất dễ thấy.

Khi những chiếc máy tính cá nhân và trò chơi vi tính đầu tiên được ra đời vào cuối những năm 1970, Brazil vẫn còn là đất nước với chính quyền độc tài quân sự, ngăn cấm nhập khẩu mọi thiết bị vi tính. Chúng tôi không thể mua được những chiếc máy Apple II, C64 hay IBM PC, mà chỉ có thể dùng những chiếc máy vi tính nội địa thô sơ và chậm chạp.

Một số người khác, trong đó có cha tôi, tìm cách nhập lậu máy tính để có thể sử dụng. Nhưng để tìm được các trò chơi thì thật không hề dễ dàng, các trò chơi luôn hiếm có khó tìm, nhất là những trò chơi RPG. Phải quen biết ai đó vừa đi sang Mỹ và sẵn sàng cầm những chiếc đĩa mềm về nước, để có thể sao chép chúng ra. Đó là cách thức để tôi mua được Betrayal at Krondor về nhà hồi đầu những năm 90. Kể cả khi đã có trò chơi trong tay, người chơi vẫn sẽ gặp một rào cản lớn, đó là ngôn ngữ. Mặc dầu tôi luôn thích thú khi ngồi xem cha tôi chơi, nhưng lúc ấy tôi không hề hiểu các nhân vật sặc sỡ trong trò chơi đang nói gì. Tôi dành nhiều tháng để chơi Krondor, khám phá thế giới rộng lớn, nhưng chưa bao giờ qua được chương đầu tiên. Thành tựu lớn nhất của tôi khi ấy là mò được ra lời giải để mở khoá một chiếc rương.

Những game JRPG đem lại cảm giác khuây khoả cho tôi, bởi những game này không chỉ dễ chơi hơn, mà còn bởi các máy console lúc ấy đang trở nên thịnh hành ở Brazil. Năm 1994, đất nước chúng tôi đã vượt qua được một thời kì khủng hoảng kinh tế vất vả kéo dài. Một người bạn trong chung cư của tôi có chiếc máy Super Nintendo và trò chơi Chrono Trigger, và trò chơi ấy đã trở thành tâm huyết của tôi. Trong những năm ấy, dù sở hữu máy tính cá nhân không còn bị coi là phạm pháp nữa, nhưng thể loại CRPG đã chết. Mọi người chỉ biết tới Doom trên máy tính mà thôi.

Nhiều năm sau, tôi đọc một cuốn tạp chí game và có thứ gì đó đã thu hút tôi: một tựa game kì lạ cho phép người chơi chỉ bảo nông dân về phương pháp nông canh để nhận XP, nhưng với điều kiện nhân vật của người chơi phải có đủ trí thông minh.

Lúc ấy, tôi cũng vừa mới bắt đầu chơi những trò chơi RPG cờ bàn, nên tựa game ấy làm tôi thích thú. Năm 1998, tôi quyết định mua Fallout, và cho tới nay đó vẫn là một tựa game mà tôi yêu thích. Fallout không chỉ là một game tuyệt vời với một sức sống CRPG mới, tôi còn có đủ trình độ tiếng Anh lúc ấy để có thể tận hưởng game. Em trai của tôi thì chưa giỏi tiếng Anh, nên không thể làm được các nhiệm vụ, mà chỉ biết đi loanh quanh và đánh lộn với mọi người. Nhưng game cũng không ngăn cấm điều ấy, nên chúng tôi vẫn có những cuộc nói chuyện sôi nổi chia sẻ về những trải nghiệm và khám phá khác nhau của mình.

Tôi muốn có những cuộc đối thoại như vậy với nhiều người hơn, muốn được nói về game với những người bạn ở trường, lắng nghe những câu chuyện của họ, chia sẻ với nhau về sở thích chung của mình. Thế nhưng, cha mẹ chúng tôi vừa mới li dị lúc ấy, và tôi khi đó chỉ sống tại một thị trấn nhỏ ở miền quê Brazil. Cha tôi giao phó chiếc máy tính cũ của ông ấy cho tôi, nhưng tôi chả biết bạn bè nào có máy tính ở nhà cả. Máy tính vẫn là một thứ gì đó xa xỉ và phức tạp thủa ấy. Các quán Cyber cafe cũng đã bắt đầu xuất hiện, nhưng người ta chơi Counter-Strike ở đó, chứ không phải những trò chơi CRPG kéo dài cả trăm giờ.

Nếu không có em trai tôi thì tôi sẽ chả có ai để kể về thanh kiếm lẻo mép trong Baldur's Gate II, câu chuyện biến thành ma cà rồng trong Morrowind ra sao, hay phát hiện rằng người chơi có thể bắn hạ Anna Navarre trong Deus Ex.

Năm 2004, tôi chuyển về São Paulo, thành phố lớn nhất ở Brazil, để đi học đại học. Nhờ đó mà lần đầu tiên trong đời nhà tôi có Internet, và mọi thứ thay đổi bắt đầu từ đó.

Nhờ Internet mà tôi không còn gặp rào cản địa lí nào nữa. Ngày nay, câu chuyện này quả thực là hiển nhiên và chả ai quan tâm nữa, nhưng Internet đã cho phép tôi nói chuyện với bất cứ ai ở bất cứ đâu về bất cứ thứ gì.

Tôi tìm thấy RPG Codex, một diễn đàn cho phép tôi thoả chí chuyện trò hàng giờ về những tựa game yêu thích của mình, lại còn cho tôi biết về các game RPG khác mà tôi chưa biết nữa, những phương pháp thực hiện nhiệm vụ mới, các bản mod thú vị, những câu chuyện cười ra nước mắt, hay cách xây dựng nhân vật bá đạo... Tôi đã tìm thấy một ngôi nhà mới của mình.

14 năm trôi qua trên RPG Codex, và tôi đã được biết rất nhiều thể loại game tuyệt vời này. Tôi đã chơi Ultima, Wizardry và các game kinh điển khác mà tôi chưa được chơi, chiêm ngưỡng những viên ngọc ẩn mình, giả lập các hệ máy mà tôi chưa bao giờ sở hữu... Tôi rất biết ơn các trang web abandonware, những nhà phát triển trình giả lập, các thành viên uyên bác trên diễn đàn, và gần đây là công sức to lớn của GOG.com.

Nhưng chúng ta sẽ bắt đầu từ đâu nhỉ? Rất nhiều câu hỏi: C64 là cái gì? Wizardry I ngày nay chơi thì có thấy hay không? Albion có phải là một game hay không? Tôi có nên chơi Might and Magic theo trình tự ra mắt của dòng game không? Tôi chơi kém, hay game này khó thật sự vậy? Tôi nên dùng mod gì khi chơi Neverwinter Nights?

Tôi cần câu trả lời cho những câu hỏi này, và nhiều câu hỏi nữa, nhưng tìm ra chúng không phải lúc nào cũng dễ dàng. Trải qua năm tháng, nhiều bài viết hướng dẫn đã trở nên lỗi thời, các câu hỏi trên mạng sẽ dễ nhận phải câu trả lời "quá nản với những câu hỏi dốt nát", hay những câu trả lời kém chất lượng, hoặc những lời mạt sát cho tựa game mà bạn thích. Các danh sách "Top 10 những game RPG..." cũng có thể hữu ích, nhưng chúng thường viết về các tựa game đang nổi gần đây.

Do đó, cuốn sách này đại diện cho những điều sau: Đầu tiên, nó sẽ là một cuốn sách hướng dẫn mà tôi mong ước sở hữu khi mới bắt đầu tìm hiểu thế giới CRPG. Tại đây, bạn sẽ đọc về những tựa game quan trọng nhất, nổi tiếng nhất, và thú vị nhất, và nội dung sẽ nói lên tại sao nó lại đặc biệt đến vậy. Bạn có thể mở cuốn sách này, đọc một vài tựa game hay, xem ảnh chụp và quyết định xem có chơi hay không.

Cuốn sách cũng được bổ sung các thông tin liên quan đến lịch sử để bạn đọc nắm được bối cảnh ra đời. Để có thể hiểu rõ được tầm ảnh hưởng của Ultima IV hay Dungeon Master, người đọc nên được biết các game trước ra sao, và những game sau này chịu ảnh hưởng như thế nào.

Cuốn sách này cũng là một trợ thủ đắc lực, gợi ý cho bạn đọc cách để game có thể chạy trên nền tảng máy tính ngày nay, liệt kê các bản vá sửa những lỗi nghiêm trọng, thậm chí còn khuyến nghị một số bản mod để bạn có thể có trải nghiệm chơi tốt nhất.

Cuối cùng, đây là một món quà tôi muốn gửi tặng tới tôi khi còn nhỏ, hay bất cứ ai cảm thấy đơn độc như tôi khi ấy. Cuốn sách này là tập hợp của hàng trăm người trên thế giới, cùng góp sức để kể cho bạn nghe về những tựa game RPG ưa thích của họ, những cuộc phiêu lưu vĩ đại, và những lí do tại sao bạn nên trải nghiệm các tựa game ấy.

Cuốn sách này là một hành trình dài nhiều trắc trở. Mọi chuyện bắt đầu từ đầu năm 2014, trong một bảng khảo sát Top 70 game CRPG của RPG Codex mà người tham gia sẽ bình chọn và viết một bài đánh giá về tựa game yêu thích của mình. Việc này đã nhen nhóm nên một ý tưởng mở rộng thành một cuốn sách, với những bài đánh giá dài hơn, thêm các tựa game quan trọng về mặt lịch sử, hay những tựa game lạ lùng. Khi tôi làm danh sách Top 70 kia, tôi chỉ mất 2 tháng. Tôi đã từng nghĩ cuốn sách này cũng chỉ mất tầm 6 đến 10 tháng mà thôi...

Thực tế là, tôi đã mất 4 năm để làm.

Nhưng tôi cũng không than phiền về điều này. Tôi đã học được rất nhiều, tận hưởng khi được chơi hơn 300 tựa game trong cuốn sách này, được trò chuyện với những tượng đài mà tôi đã ngưỡng mộ từ nhỏ như Chris Avellone, Warren Spector, Scorpia hay Tim Cain, cũng như những người tuyệt vời góp công thực hiện và quảng bá cho dự án này.

Giờ nghĩ lại thật khó tin, cái thời mà máy tính còn là những cỗ máy hiếm hoi, xa lạ, và đọc hiểu một nhiệm vụ đơn giản bằng tiếng Anh cũng là cả một thử thách. Thời ấy, một dự án như cuốn sách này hẳn là điều bất khả thi. Còn tôi, phải đến năm 17 tuổi tôi mới được nói chuyện với một người nước ngoài, nhưng giờ thì tôi đang sống tại Nhật Bản.

Isaac Asimov từng nói rằng vai trò của khoa học viễn tưởng là dự đoán sự đổi thay, để chúng ta, với tư cách một xã hội, có thể ứng phó với nó tốt hơn. Còn các game RPG, có lẽ vai trò của thể loại này nói riêng, và game nói chung, là giúp mỗi cá nhân chuẩn bị cho những thử thách và cuộc phiêu lưu đang chờ phía trước.

Biên tập dự án
Felipe Pepe, 2018