Ultima IV: Quest of the Avatar

Một phiên bản nâng cấp cho bản DOS đã được cộng đồng fan thực hiện. Bản vá Ultima IV Upgrade Patch không chỉ sửa lỗi mà còn cải thiện đồ hoạ, giao diện người dùng và nhạc nền.

Đây là một tựa game thuộc hàng "cổ thụ", vốn chỉ được thiết kế cho hệ thống 8-bit với 64K RAM và CPU tốc độ 1 MHz. Dẫu vậy, thành tựu của Ultima IV vẫn rất đáng ngạc nhiên.

Game bắt đầu với một cách tạo nhân vật độc đáo: ngồi trước một người phụ nữ di-gan với một bộ bài từa tựa bài Tarot. Bà ta đưa ra một số tính huống, mỗi tình huống có 2 cách phản hồi để chọn. Lựa chọn của người chơi sẽ không bị tính đúng hay sai.

Phần bói bài này được thiết kế để xác định nghề nghiệp phù hợp nhất với quan điểm, phán đoán và bản sắc của bạn. Mỗi nghề nghiệp đại diện cho một trong tám đức hạnh (virtue): Valour (Fighter), Honour (Paladin), Spirituality (Ranger), Humility (Shepherd), Honesty (Mage), Self-Sacrifice (Tinker), Compassion (Bard) và Justice (Druid).

Với nhiều game thì đức hạnh và nghề nghiệp chỉ mang tính chất tượng trưng phù phiếm. Bạn chọn mage, fighter, bard hay bất cứ nghề gì rồi "vào cuộc" – giết quái, thu thập vật phẩm và cứu thế giới. Ở Ultima IV, đây mới chỉ là những bước đầu của hành trình của linh hồn, hành trình xây dựng nhân vật và hoàn thiện bản thân với cả tám đức hạnh để trở thành Avatar.

Chưa có tựa game nào, trước đó hay bây giờ, hướng đến mục tiêu như vậy cả. Tất cả những tựa game khác chỉ tập trung vào phát triển thể chất nhân vật của bạn để trở thành chiến binh giỏi hay tăng sức mạnh ma thuật để thành pháp sư tài năng. Chìa khóa để thành công luôn là chiến đấu, và dễ thấy vì sao các tựa CRPG khác có nhiều trận chiến đến vậy. Đó là cách chính để phát triển; có những game còn không có lựa chọn nào khác ngoài chiến đấu.

Hiển nhiên là Ultima IV cũng có chiến đấu rồi. Đó là cách bạn chứng minh Valour của bản thân – nhưng Valour mới chỉ là một đức hạnh. Cách bạn phản ứng và đối xử với những người khác sẽ phát triển bảy đức hạnh còn lại.

Không có chuyện quay đầu làm lại ở đây: "Bát chánh đạo" đã khó kiếm và còn chỉ là tạm thời. Game theo dõi từng hành động của bạn. Cứ thử làm điều gì sai xem, bạn sẽ mất các chánh đạo ấy ngay. Chỉ có Avatar thực sự mới có thể hoàn thành game.

Ultima IV còn có thiết kế mở. Bạn có thể đi gần như bất cứ đâu vào bất cứ lúc nào bạn muốn; game gần như phi tuyến tính. Có rất nhiều thứ để làm và khá nhiều vật phẩm để thu thập, nhưng đa phần những thứ này có thể được hoàn thành theo bất cứ thứ tự nào. Tất nhiên, cuối cùng mọi thứ đều quy về kết game. Nhưng người chơi vẫn có thể tự do làm gì đi đâu cho đến lúc ấy.

Dù chiến đấu không phải trọng tâm của game, những trận chiến theo lượt vẫn chờ đợi ở khắp nơi. Kẻ địch được kiểm soát kĩ lưỡng để bạn không bị "quá tải", đặc biệt là ở đầu game. Bạn có thể khám phá mà không lo lắng gì về việc một đàn orc xuất hiện và đá bạn khỏi game. Thêm nữa, kẻ địch cũng đôi khi chạy trốn nếu bị thương nặng.

Bạn cũng sẽ không phải du hành đơn độc trong game. Trong quá trình chơi, bạn có thể chiêu mộ thêm bảy thành viên vào tổ đội. Họ sẽ đại diện cho bảy đức hạnh khác, và bạn sẽ cần tất cả bọn họ. Thêm vào đó, game cũng không cần bạn chú trọng tới việc lên cấp, khi cấp đội tối đa có thể đạt được chỉ là 8 mà thôi.

"Câu chuyện không phải là bạn có đủ sức mạnh hay vũ khí uy lực để thắng không, mà vấn đề nên là: Bạn đã học được những gì? Bạn đã tiếp nhận được tri thức gì từ khi bắt đấu đến khi game kết thúc mà chứng mình được bạn giờ đây là người phù hợp để giải quyết vấn đề?"

– Richard Garriot, trưởng dự án của Ultima IV

Dù có phần hạn chế trong các tựa game trước, hội thoại vẫn luôn là nhân tố chính trong các game Ultima. Một khía cạnh quan trọng ở đây là mọi người chỉ cho bạn thông tin vì họ thích, tin tưởng hoặc tôn trọng bạn. Lòng tin và sự tôn trọng ấy phụ thuộc vào hành động của bạn khi chơi. Bạn càng gần với lí tưởng Avatar, mọi người càng muốn kể cho bạn những thứ quan trọng.

Không có quy luật "có qua có lại" như nhiều game khác. Bạn biết đấy, những cái nhiệm vụ như là: "Ngươi muốn biết vị trí của +30 Thanh Kiếm Đột Tử ư? Đầu tiên, ngươi phải đến hang ổ của Thỏ Kinh Hài, và mang cho ta chiếc Trống Thời Đại (không có pin)." Bạn sẽ không phải là "chân sai vặt" của ai trong Ultima IV cả.

Mọi người sẽ không bắt bạn đi lấy lại vật phẩm bị mất hay trộm như thể bạn là "nô tì" hay nhờ bạn "ân huệ" gì cả. Mọi thứ bạn học, mọi vật phẩm bạn lấy được đều là của bạn và do bạn dùng.

Có lẽ phần nhận nhiều ý kiến trái chiều nhất của Ultima IV là phần kết. Theo mô tả của một người bạn của tôi: "Đây là tựa game duy nhất có mục tiêu là tìm đọc một quyển sách". Không phải để tiêu diệt con trùm hay là cứu thế giới (lần nữa), mà đào sâu xuống tận cùng của hầm ngục để đọc Codex of Ultimate Wisdom. Có nhiều game khác có kết thúc trong hòa bình nhưng không cái nào độc đáo được như này.

Chính vì vậy, nhiều người chơi hiện đại sẽ không thể chơi nổi. Đồ họa thì nguyên thủy. Không có bản ghi hay phần kí sự, không bản đồ tự động, phần thưởng lớn ngẫu nhiên, hay hướng dẫn chi tiết. Người chơi cần phải kiên nhẫn và ghi chép cẩn thận vì có rất nhiều thông tin. Tại sao phải cẩn thận, bởi bạn sẽ bị thử thách liên tục trong hầm ngục cuối để chứng minh mình thật sự hiểu rõ ý nghĩa của việc trở thành Avatar.

Vậy, nếu bạn đang tìm kiếm một trải nghiệm độc đáo mà không chỉ có chặt chém hay một đống "nhiệm vụ phụ" thì Ultima IV vẫn là độc nhất vô nhị sau chừng ấy năm. SC

Ultima IV Part 2: Dude, where’s my Avatar? là phiên bản parody của dòng Ultima do Chris Hopkins, một fan hâm mộ tạo ra. Bối cảnh của game vào khoảng giữa Ultima IV và Ultima V.